Cái chết bí ẩn của cựu Giám đốc Cơ quan tình báo Morocco

Trưa ngày 27/8/2007, gia nhân phát hiện Driss Basri, 69 tuổi, cựu Giám đốc Cơ quan Tình báo Morocco (MSA), nằm chết trên sàn phòng ngủ trong một căn hộ ở quận 9, thủ đô Paris, Pháp, nên liền cấp báo cho cảnh sát. Kiểm tra của cảnh sát và giám định pháp y cho biết nạn nhân chết vì ngạt thở và suy tim.


Bài trước Có phải tình báo Mỹ đã dự đoán trước xung đột giữa Nga và Gruzia?

Lúc đầu cảnh sát nghiêng về giả thuyết nạn nhân chết vì suy tim, nhưng giám định pháp y xác định nạn nhân đã bị siết cổ gây ngạt thở. Và do đang mắc chứng suy tim nên nạn nhân đã qua đời một cách nhanh chóng. Cảnh sát cho rằng kẻ giết người phải là một sát thủ chuyên nghiệp do không để lại bất cứ dấu vết gì tại hiện trường mặc cho cảnh sát đã sử dụng nhiều phương pháp thu thập chứng cứ hiện đại nhất.

Nạn nhân đã bị giết chết khoảng từ 9h 30' đến 10h 30', là thời điểm mà nạn nhân trở về căn hộ của mình sau buổi đi dạo buổi sáng để viết tiếp hồi ký, mà theo khai báo của người thân, hứa hẹn sẽ tiết lộ về những nội tình của Hoàng gia và các đời chính phủ Morocco cùng hoạt động của Cơ quan Tình báo quốc gia dưới thời Vua Hassan II trị vì. Vậy ai đã giết chết Basri và vì lý do gì?

Driss Basri sinh ngày 8/11/1938 tại thành phố Settat ở miền Nam Morocco trong một gia đìnhtruyền thống phục vụ trong ngành cảnh sát. Ông và cha của Basri đều có thời gian làm chỉ huy cảnh sát thành phố Settat. Năm 1956, theo lời khuyên của gia đình, Basri theo học tại Học viện Cảnh sát Hoàng gia Morocco ở thủ đô Rabat. Năng động, nhiệt huyết và có nghiệp vụ, chỉ hai năm sau khi tốt nghiệp Học viện cảnh sát, Basri đã được bổ nhiệm vào chức vụ phó chỉ huy cảnh sát thành phố Settat.

Năm 1962, sau khi tốt nghiệp Học viện Cảnh sát quốc gia Grenoble của Pháp, Basri đã được đích thân tướng Ahmed Dlimi, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Morocco, điều chuyển đến làm việc tại Cơ quan Tình báo quốc gia Morocco (MSA), lúc đó còn trực thuộc Bộ Nội vụ. Được sự bảo trợ của tướng Dlimi, Basri thăng tiến rất nhanh trong sự nghiệp tình báo. Để thử thách Basri, vào năm 1965, tướng Dlimi giao cho viên sĩ quan tình báo trẻ tuổi này nhiệm vụ trừ khử Mehdi Ben Barka.

Mehdi Ben Barka là một chính trị gia người Morocco, Chủ tịch đảng Liên minh các Lực lượng quần chúng quốc gia (NUPF), chủ trương bãi bỏ chế độ quân chủ và thiết lập chế độ dân chủ tại Morocco. Ben Barka được cho là xúi giục các vụ biểu tình tại nhiều thành phố lớn của Morocco đòi lật đổ Vua Hassan II vào năm 1961 và âm mưu ám sát vị vua này vào năm 1963. Bị trấn áp mạnh, Ben Barka phải lưu vong tại Thụy Sĩ rồi sau đó là Pháp nhưng vẫn còn có tiếng nói quan trọng đối với các phong trào đòi bãi bỏ chế độ quân chủ tại Morocco. Vì vậy, Ben Barka trở thành đối tượng phải trừ khử của MSA. Và nhiệm vụ này được giao cho Basri.
Vào ngày 25/10/1965, Basri bí mật dẫn một toán điệp viên đến Pháp bằng con đường du lịch. Sau khi điều nghiên mọi hành vi của Ben Barka, đến ngày 29/10/1965, với sự giúp đỡ của 2 mật vụ Pháp, Basri và các điệp viên MSA bắt cóc Ben Barka đưa đến một biệt thựngoại ô phía nam thủ đô Paris tra tấn đến chết, sau đó dìm xác nạn nhân vào một bể chứa axít để phi tang. Điệp vụ hoàn thành, Basri và nhóm điệp viên MSA di chuyển ngay đến Thụy Sĩ rồi sau đó quay về lại Morocco an toàn.

Sau thành công của điệp vụ này, Basri được bổ nhiệm vào làm Phó giám đốc MSA và đến năm 1974 trở thành người đứng đầu của cơ quan tình báo này. Từ đó, Basri đã điều hành MSA với bàn tay sắt và trở thành công cụ quan trọng của chính quyền và Hoàng gia Morocco trong tổ chức các hoạt động tình báo cả trong và ngoài lãnh thổ Morocco, bắt giữ, ám sát, thủ tiêu bất kể ai được cho là đe dọa đến an ninh của quốc gia và Hoàng gia, nhất là các chính trị gia. Năm 1980, nhờ làm tốt công tác tình báo, MSA đã phá vỡ một âm mưu đảo chính của quân đội và cảnh sát tại thủ đô Rabat và các âm mưu bạo loạn tại hai thành phố Casablanca và Fes. Nhờ những thành tích này mà Basri đã được Vua Hassan II đặc biệt chú ýquyết định mở rộng quyền hạn cho MSA.



Tướng Ahmed Dlimi.
Tuy nhiên, do MSA trực thuộc Bộ Nội vụ nên mục tiêu mà Basri nhắm vào là chiếc ghế bộ trưởng của "ông thầy đỡ đầu" Ahmed Dlimi. Vào ngày 22/3/1983, chiếc xe chở tướng Dlimi trên đường từ trụ sở Bộ Nội vụ về nhà ở thủ đô Rabat bỗng đâm sầm vào một cây cổ thụ ven đường. Tai nạn làm chết tất cả những người có mặt trong xe. Lúc đó nhiều tờ báo ở Morocco nghi vấn về cái chết của tướng Dlimi nhưng chẳng bao lâu sau đã phải im lặng trước những đe dọa của MSA. Tuy vậy, dư luận vẫn cho rằng chính Basri đã gây nên vụ tai nạn làm chết tướng Dlimi để được ngồi vào chiếc ghế bộ trưởng của viên tướng này. Nhưng cuối cùng, Basri vẫn không đạt được mục đích khi Vua Hassan II quyết định bổ nhiệm một viên tướng khác là Ahmed El Madaoul làm người đứng đầu Bộ Nội vụ. Tuy nhiên, để tạo thêm quyền lực cho MSA, Vua Hassan II quyết định tách cơ quan tình báo này ra khỏi Bộ Nội vụ và sáp nhập cơ quan mật vụ vào MSA. MSA trở thành một cơ quan an ninh tình báo có nhiều quyền hạn nhất trong bộ máy hoạt động của chính quyền Morocco và được xem là "mẹ của các bộ".
Thâu tóm quyền lực trong tay, Basri thẳng tay loại bỏ các đối thủ chính trị, bất cứ ai đòi bãi bỏ chế độ quân chủ và cả những ai công khai hay ngấm ngầm chỉ trích Basri. Theo điều tra của Tổ chức Quyền con người tại Morocco, chỉ từ năm 1983 cho đến năm 1999 đã có 600 chính trị gia, đối thủ của Basri bị MSA bắt giữ, tra tấn và giết hại. Tất cả đều làm theo lệnh của Basri. Năm 1999, với việc Vua Hassan II qua đời và Thái tử Mohammed lên kế vị, vị vua mới này quyết định gạt bỏ tất cả những "công thần" được vua cha sủng ái, trong đó có Basri. Basri bị buộc rời bỏ chức vụ Giám đốc MSA vào tháng 11/1999 và liền bị tố cáo là có liên quan đến cả trăm vụ bắt giữ, tra tấn, giết hại các chính trị gia và cả thường dân vô tội. Tuy nhiên, để ưu ái cho lòng trung thành của Basri với vua cha, Vua Mohammed VI quyết định không truy cứu Basri nhưng buộc ông ta phải sống lưu vong ở nước ngoài. Và quốc gia mà Basri chọn để nương thân là Pháp. Basri mua một căn hộ ở quận 9 của thủ đô Paris và sinh sống tại đó cho đến khi được phát hiện chết vào trưa ngày 28/7/2007.

Sau một thời gian điều tra, Cảnh sát Pháp kết luận, Basri đã bị giết chết nhưng không phát hiện được thủ phạm. Vậy ai hay tổ chức nào đã giết hại Basri? Dư luận cho rằng, Basri đã bị những đồng đội trước đây của Ben Barka, chính trị gia mà ông ta đã thủ tiêu vào năm 1985, giết hại để trả thù. Nhưng cũng có giả thuyết cho rằng, chính những tay chân của tướng Dlimi, người đã bị Basri hại chết để tiếm quyền vào năm 1983, giết hại cũng để trả thù.

Một giả thuyết thứ ba cho rằng Basri chính là nạn nhân của một vụ trừ khử bởi chính MSA, cơ quan tình báo mà trước đây ông ta làm lãnh đạo. Do biết Basri chuẩn bị tung ra cuốn hồi ký, trong đó có kể về những thâm cung bí sử của Hoàng gia Morocco, những bí mật được giấu kín suốt mấy chục năm liền của các đời chính phủ tại Morocco, mà một khi được tiết lộ trong cuốn hồi ký của Basri sẽ gây nên tai tiếng lớn, nên MSA được lệnh phải thanh toán Basri

Hoàng Phú (theo La Revue)


Bài tiếp Mỹ: Xây dựng mạng tình báo A-Space