CHĐCN Triều Tiên có phải là cường quốc hạt nhân?

Liền sau khi kết thúc cuộc chiến tranh Triều Tiên trong năm 1953, cả hai miền của bán đảo Triều Tiên đều bắt đầu đẩy mạnh phát triển năng lượng nguyên tử. Trong khi Washington giúp cho Nam Triều Tiên thì Moskva hỗ trợ chương trình của Bắc Triều Tiên.


Bài trước Anh: MI-6 bị nghi ngờ tổ chức tra tấn tù nhân

Từ tháng 12/1953, Bình Nhưỡng đã chính thức đưa ra quyết định tổ chức viện nghiên cứu khoa học về năng lượng nguyên tử trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học, của Cộng hòa Dân chủ nhân dân (CHDCND) Triều Tiên. Vào giữa những năm 50, họ đã lập ra Viện Nghiên cứu khoa học về vật lý nguyên tử. Viện này có nhiệm vụ vừa tiến hành những nghiên cứu khoa học vừa đào tạo cán bộ khoa học kỹ thuật.

Nhưng "lò luyện chính" cán bộ hạt nhân cho CHDCND Triều Tiên là Liên Xô. Triều Tiên là một trong số những nước đầu tiên ký kết điều lệ của Trung tâm Nghiên cứu hạt nhân quốc tế ở Dupns được lập ra trong năm 1956. Trong điều lệ đặc biệt nhấn mạnh rằng "những kết quả nghiên cứu của Viện này chỉ có thể được sử dụng vào mục đích hòa bìnhlợi ích của nhân loại".

Cũng trong năm 1956, những đại diện của CHDCND Triều Tiên bắt đầu đến Dupana để học tậplàm việc. Tổng cộng đến đầu những năm 90 đã có gần 150 chuyên gia của CHDCND Triều Tiên được đào tạo ở Viện Nghiên cứu hạt nhân quốc tế ở Dupana. Một số trung tâm nghiên cứu khoa học của CHDCND Triều Tiên - Viện Vật lý hạt nhân, Viện Năng lượng hạt nhân, Trường đại học Bách khoa mang tên KinChak tham gia trong các dự án chung với Viện Nghiên cứu hạt nhân ở Dupana.

Trong năm 1959, Liên Xô và CHDCND Triều Tiên đã ký kết hiệp định liên chính phủ về hợp tác trong sử dụng năng lượng hạt nhân vào mục đích hòa bình. Cũng trong năm này, CHDCND Triều Tiên đã ký một hiệp định tương tự với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Từ đây mở đầu một giai đoạn mới trong việc phát triển chương trình hạt nhân của Triều Tiên.

Từ lý thuyết đến thực tiễn

Trên cơ sở hiệp định của năm 1959 Moskva và Bình Nhưỡng đã ký kết một loạt những cái gọi là những thỏa thuận của "Xêri 9559" có liên quan đến các lĩnh vực hợp tác với nhau cũng như tìm kiếm, thăm dò địa chất, lập ra trung tâm nghiên cứu hạt nhân và đào tạo chuyên gia cho CHDCND Triều Tiên.

Địa điểm để xây dựng trung tâm nghiên cứu hạt nhân, cách huyện lị Emben 8km ở hữu ngạn sông Curon.

Liên Xô đã cung cấp cho trung tâm này lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu IRT-2000, công suất nhiệt 2MGW. Lò phản ứng được xây dựng vào năm 1962 và Liên Xô còn cung cấp cho trung tâm này một phòng thí nghiệm hóa học phóng xạ để sản xuất các đồng vị.

Đến cuối những năm 60, CHDCND Triều Tiên đã có một số lượng đáng kể các chuyên gia trong các lĩnh vực khác nhau về hạt nhân để tiến hành những nghiên cứu cơ bảnứng dụng, cũng như tự đào tạo cán bộ. Được biết chỉ riêng ở Dupana đã đào tạo được 150 chuyên gia hạt nhân. CHDCND Triều Tiên còn gửi người qua các nước thuộc Đông Âu, Trung Quốc để học hỏi chương trình hạt nhân của các nước này. Bên cạnh đó còn có rất nhiều chuyên gia vật lý là người Triều Tiên ở Nhật trở về phục vụ đất nước.

Theo những đánh giá khác nhau, hiện nay ở Trung tâm Nghiên cứu hạt nhân Enben có từ 2.000 đến 3.000 kỹ sư và các nhà nghiên cứu làm việc. Còn tổng số các nhà hạt nhân thuộc các chuyên ngành khác nhau đang làm việc với chương trình hạt nhân, theo những đánh giá khác nhau, có thể lên tới 200 chuyên gia hàng đầutrình độ rất cao.

Những phức tạp về kỹ thuật

Cần phải nêu lên rằng mặc dù công nghệ chế tạo vũ khí hạt nhân phức tạp, nhưng những công nghệ để chế tạo vũ khí này có thể tìm hiểu qua sách báo công khai. Nhưng trở ngại cơ bản trên con đường chế tạo ra vũ khí này không phải là vật lý lý thuyết bí ẩn mà là để thu được uranium và plutonium chất lượng đòi hỏi phải có nguồn vật chất to lớn, có lao động và kỹ thuật trong các công đoạn của dự án, từ xây dựng cơ sở hạ tầng sản xuất cho đến sản xuất các vật liệu phân hạch.

Để sản xuất được các vật liệu phân hạch thích hợp: Uranium có hàm lượng cao, uranium - 235. Loại uranium này thu được từ làm giàu đồng vị, uranium tự nhiên. Trong khi đó CHDCND Triều Tiên không có công nghệ này. Nếu họ lấy đồng vị trong lò phản ứng để sản xuất vũ khí. Với mục đích này CHDCND Triều Tiên có thể sử dụng uranium tự nhiên trong lòng đất của nước mình.

Được biết rằng chỉ có những lò phản ứng làm việc với than chì (granbit) hoặc nước nặng mới có thể làm việc với nhiên liệu từ uranium tự nhiên. Nhưng vì đảm bảo không phổ biến hạt nhân, việc xuất khẩu các vật liệu này bị kiểm soát nghiêm ngặt.

Sau khi tự sản xuất được than chì cho lò phản ứng, CHDCND Triều Tiên đã giải quyết được vấn đề này vì công nghệ này không khác nhiều so với sản xuất than chì điện cực. Lò phản ứng than chì là công nghệ đã ra đời từ những năm 40. Sau khi gia nhập Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), Bình Nhưỡng tiếp cận được các vật liệu để xây dựng cơ sở hạ tầng của tổ hợp năng lượng hạt nhân và như thế là họ đã giảm nhẹ được khó khăncông việc đã tiến triển.

Đến những năm 80, CHDCND Triều Tiên đã xây dựng và phát triển các xí nghiệp khai thác và là giàu quặng uranium, tuy nhiên hòn đá tảng của giai đoạn tiếp theo là phải xây dựng các nhà máy sản xuất các nhiên liệu hạt nhân...

Theo những dữ liệu khác trong năm 1979, CHDCND Triều Tiên đã bắt đầu xây dựng lò phản ứng than chì khí với công suất điện 5MGW, còn công suất nhiệt từ 20-30 MGW. Lò phản ứng này được thiết kế theo mẫu lò phản ứng Calder Hall của Anh và đã đi vào hoạt động năm 1986.

Có những giả thuyết cho rằng trong thời gian lò phản ứng phải tạm ngưng hoạt động vào năm 1989, người ta đã lấy nhiên liệu hạt nhân đã chiếu xạ ra khỏi lò phản ứng này. Còn theo những dữ liệu tin cậy đã nêu trong báo cáo nói trên của Cơ quan Tình báo Nga thì trong phòng thí nghiệm hóa học phóng xạ không thể có được lượng plutonium có chất lượng để sản xuất ra vũ khí.

Năm 1985, tại Trung tâm Nghiên cứu hạt nhân Enben đã bắt đầu xây dựng lò phản ứng than chì với công suất điện 50MGW. Năm 1989, ở khu vực thành phố Tchechon, xây dựng lò phản ứng than chì khí công suất điện 20MGW. Đây có thể gọi là nhà máy điện nguyên tử đúng nghĩa của nó.

Từ giữa những năm 80, CHDCND Triều Tiên cũng đã bắt đầu xây dựng các xí nghiệp chế biến nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng bằng các công nghệ của Công ty Eurochimic có nhà máy chế biến nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng ở Bỉ từ năm 1966 đến 1974. Những bản vẽ về sơ đồ của nhà máy chế biến ở Bỉ và các sơ đồ về các quá trình sản xuất trong những năm 70 được công ty này đăng tải trong các tài liệu của IAEA và trong những báo cáo kỹ thuật của mình.

Các chuyên gia CHDCND Triều Tiên đã áp dụng các công nghệ của Eurochimic trong phòng thí nghiệm hóa học phóng xạ ở Enben. Tuy phòng thí nghiệm này xây dựng xong năm 1992 nhưng trước đó, năm 1990, trong quá trình thí nghiệm dây chuyền sản xuất đã chế biến được 86 - 89 thanh nhiên liệu đã được chiếu xạ và 172 thanh nhiên liệu thô chưa được chiếu xạ, và đã chiết xuất được gần 100 gam plutonium.

Năm 1994, theo hiệp định khung đã ký với Mỹ, mọi hoạt động ở các cơ sở hạt nhân của CHDCND Triều Tiên đã bị đóng băng. Nhưng trước đó. CHDCND Triều Tiên không chỉ tự mình xây dựng được cơ sở hạ tầng cần thiết để điều chế plutonium mà còn tiến hành hàng loạt các thí nghiệm chế biến hạt nhân đã được chiếu xạ.

Trong khi đó ở Mỹ, người ta tin rằng người Triều Tiên đã biết cách chế biến được dioxyd plotonium thành plutonium kim loại tinh, nghĩa là nguyên liệu để sản xuất vũ khí hạt nhân. Thật ra, qua các cuộc thanh tra trong năm 1994, đã không tìm thấy các thiết bị này ở Enben... Nhưng người Mỹ vẫn cho rằng CHDCND Triều Tiên đã kịp cất giấu những thiết bị này, vì vậy trong khi vạch các kế hoạch quân sự Mỹ đều có tính đến bất cứ trường hợp bất trắc nào, mặc dù có rất ít khả năng Triều Tiên sử dụng vũ khí hạt nhân.

Năm 2002, Mỹ buộc tội Bình Nhưỡng tiếp tục bí mật thực hiện các chương trình hạt nhân. Cuộc khủng hoảng hạt nhân thứ hai lại bắt đầu. Các thanh tra viên của IAEA buộc phải rời khỏi CHDCND Triều Tiên. Lò phản ứng ở Enben hoạt động trở lại. Năm 2003, nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng được cất giấu từ năm 1994 đã được CHDCND Triều Tiên đưa đến lò phản ứng để chế biến. Cũng trong năm 1994, trước khi đóng băng, các chuyên gia hạt nhân CHDCND Triều Tiên đã đưa những nhiên liệu này vào lò phản ứng.

Năm 2005, một loạt nhiên liệu uranium đã được các chuyên gia đưa vào lò phản ứng trước khi hiệp định khung có hiệu lực.

Năm 2007, để đổi lấy viện trợ về kinh tế, CHDCND Triều Tiên lại để cho các thanh tra viên của IAEA thanh sát các cơ sở hạt nhân của mình. Trong báo cáo chính thức của ông Tổng thư ký cơ quan này ngày 20/8/2007 về kết quả đầu tiên của thanh tra, trong đó có nêu: Cơ quan đã phát hiện thấy những thay đổi so với lần thanh tra trong năm 2002, đã tháo dỡ các thiết bị để chiết xuất dyoxyd plutonium thành plutonium kim loại.

Điều quan trọng là CHDCND Triều Tiên đã lắp đặt xong xí nghiệp các thiết bị, chế biến nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng. Để thu plutonium, từ năm 2003 đến 2005, Bình Nhưỡng đã tăng công suất của phòng thí nghiệm hóa học phóng xạ lên 1,3 lần và tăng được đáng kể lượng plutonium kim loại. Kết quả là trong năm 2006, CHDCND Triều Tiên đã tiến hành thử nổ bom hạt nhân đầu tiên. Theo ước tính của các nhà địa chấn học, công suất của quả bom này tương đương 500 - 1.000 tấn chất nổ trotyl.

Như vậy có nghĩa là Triều Tiên đã giải quyết được nhiệm vụ trên nguyên tắc về thực hiện phản ứng phân hạch trong quả bom. Thế cho nên theo tiêu chí của IAEA, CHDCND Triều tiên có thể được xếp vào loại cường quốc hạt nhân.

Phương Lan (theo Tiếng vọng hành tinh)


Bài tiếp Cảnh sát Australia mở lại cuộc điều tra vụ Balibo Five ở Đông Timor