NATO cân nhắc về tương lai các kho vũ khí hạt nhân ở châu Âu

Ngày 19/11/2010, 28 quốc gia thành viên của NATO sẽ gặp nhau ở thủ đô Lisbon của Bồ Đào Nha để phác thảo một chiến lược mới - đó là quân đội NATO sẽ sử dụng sức mạnh của mình để phản ứng đáp trả như thế nào trước hàng loạt những mối đe dọa trong tương lai.


Bài trước Iran khởi động lò phản ứng hạt nhân Bushehr

Ngoài những mối đe dọa nguy hiểm của thế kỷ XXI như là khủng bố, cướp biển, tin tặc và những quốc gia đang chạy đua sở hữu vũ khí hạt nhân thu hút nhiều sự chú ý trong thời gian chuẩn bị hội nghị thượng đỉnh, các nước thành viên NATO còn bất đồng ý kiến với nhau về tương lai của những kho vũ khí hạt nhân chiến thuật của NATO và kể cả của Mỹ ở châu Âu.

Mỹ hiện đang dự trữ khoảng 200 quả bom nhiệt hạch trên lãnh thổ của 5 nước châu Âu: Bỉ, Đức, Italia, Hà Lan và Thổ Nhĩ Kỳ. Số bom này được coi là vũ khí hạt nhân chiến thuật - khác với vũ khí hạt nhân chiến lược - bởi vì chúng được thiết kế để tấn công quân đội đối địch, chứ không nhằm vào các thành phố, cơ sở hạ tầng hay trung tâm công nghiệp vốn là mục tiêu của tên lửa hay bom chiến lược.

Trong trường hợp của NATO, mục đích duy nhất của vũ khí là nhằm chống trả sự tấn công của Nga vào Tây Âu. Do tình hình hiện naykhả năng này không chắc xảy ra nên một số quốc gia thành viên NATO - trong số đó nước Đức lớn tiếng nhất - chủ trương tháo dỡ số vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ của họ. Nhưng Ba Lan và một số quốc gia vùng Baltic thì cho rằng việc hủy bỏ triển khai vũ khí hạt nhân của NATO có thể sẽ làm suy yếu an ninh.

Theo nhiều báo cáo của các phương tiện truyền thông, hiện nay các quốc gia thành viên đang bất ngờ có sự thay đổi về khái niệm chiến lược trước sự kêu gọi tháo dỡ những quả bom

B-61. Một số quốc gia thành viên cũng lo sợ NATO sẽ hủy bỏ vũ khí hạt nhân răn đe trong tương lai. James Appathurai, người phát ngôn của NATO, không bình luận về chi tiết của phác thảo hay những đàm phán quanh vấn đề này, nhưng ông nói với tờ Time rằng vấn đề vũ khí hạt nhân chiến thuật đang gây tranh cãi sẽ không được giải quyết nếu Nga không có hành động cắt giảm tương tự kho vũ khí hạt nhân chiến thuật của họ.

Nhiều chuyên gia kiểm soát vũ khí nói rằng, Nga không chắc sẽ cắt giảm kho vũ khí hạt nhân chiến thuật của mình vì họ cần những chiếc máy bay chiến đấu để làm đối trọng với những sức mạnh quy ước mạnh hơn và to lớn hơn của NATO cũng như để bảo vệ đường biên giới dài của Nga với Trung Quốc.

Hans Kristensen, chuyên gia thuộc Liên đoàn các nhà khoa học Mỹ và người giám sát chặt chẽ vũ khí chiến thuật của Mỹ ở châu Âu nói: "NATO cần đưa ra thông điệp rõ ràng: liệu Nga có phải là đối thủ dẫn đến sự triển khai vũ khí hạt nhân ở châu Âu? Nếu không thì số vũ khí này cần được tháo dỡ để cho châu Âu có thể rút khỏi cuộc Chiến tranh lạnh".

Ngoài ra, Kristensen và những chuyên gia khác cũng chỉ ra một điều là những quả bom nhiệt hạch B-61 vi phạm Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT). Hiệp ước không cho phép những hoạt động vận chuyển vũ khí hạt nhân giữa các quốc gia. Nhưng Mỹ lại có kho vũ khí hạt nhân trong những căn cứ của các quốc gia thành viên NATO và chúng luôn trong tình thế sẵn sàng được trang bị cho những chiếc máy bay chiến đấu của số quốc gia này nếu cần thiết.

Hơn nữa, người ta cũng cảm thấy lo ngại về độ an toàn của những quả bom B-61 của Mỹ, bởi số vũ khí chiến thuật này nằm trong tầm ngắm của những tên khủng bố đang tìm kiếm trang bị hạt nhân. Trong khi đó những quả bom B-61 đủ nhỏ để vận chuyển trên những chiếc xe tải nhẹ!

Năm ngoái, Không lực Mỹ phát hiện những căn cứ của châu Âu và Mỹ đang giữ số bom B-61 không đáp ứng đầy đủ những yêu cầu an ninh để bảo vệ chúng. Mới đây, 36 cựu quan chức cấp cao của châu Âu đã đưa ra một tuyên bố kêu gọi NATO nên "xem xét lại toàn bộ chính sách hạt nhân của mình", đồng thời nhắc nhở "NATO nên giải trừ một yếu tố cốt lõi trong chính sách cung cấp an ninh" và "đồng minh này nên kết hợp giữa răn đe và xoa dịu".

Những nhân vật ký tên trong tuyên bố này bao gồm cựu Ngoại trưởng Anh Margaret Beckett, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Anh Des Browne, cựu Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jacques Delors, cựu Thủ tướng Hà Lan Ruud Lubbers và cựu Thủ tướng Đức Helmut Schmidt. Nhưng bất chấp tuyên bố này, vũ khí hạt nhân chiến thuật của NATO vẫn không nằm ngoài khái niệm chiến lược của khối này - theo Steve Andreasen, cựu Giám đốc Kiểm soát vũ khí của Hội đồng An ninh quốc gia Mỹ và hiện là giảng viên Đại học Minnesota.

Từ lâu, Ngoại trưởng Đức Guido Westwelle đã nhấn mạnh: Vũ khí hạt nhân không có chỗ ở nước Đức. Nhưng một bài diễn văn mới của NATO chỉ ra rằng mọi nỗ lực đưa toàn bộ số vũ khí này ra khỏi lãnh thổ Đức của Westwelle sẽ không có được thành công. Vào đầu nhiệm kỳ của mình cách đây 1 năm, Ngoại trưởng Westwelle gọi vũ khí hạt nhân là "dấu tích của Chiến tranh lạnh" và nói chúng đã "không còn có mục đích quân sự nữa".

Trong một dự thảo của Khái niệm chiến lược mới của NATO đang được phát triển, số tên lửa hạt nhân đồn trú tại Đức không được đề cập đến. Hơn nữa, tài liệu cũng nói rõ sự bố trí hạt nhân của NATO phải tính đến sự chênh lệch với kho tên lửa tầm ngắn lớn hơn của Nga.

Trong bài nói chuyện tại Quỹ Marshall Đức mới đây ở Brussels (Bỉ), Tổng thư ký NATO Anders Fogh Rasmussen tránh đề cập đến những chi tiết và nói: "Công việc của chúng ta vẫn là ngăn chặn những cuộc tấn công, nghĩa là chừng nào mà vũ khí hạt nhân còn tồn tại trên thế giới thì NATO vẫn phải duy trì các kho vũ khí hạt nhân của mình". Và ông cũng không đề cập đến kho vũ khí hạt nhân ở Đức.

NATO đã triển khai khoảng 200 vũ khí hạt nhân tầm ngắn ở châu Âu với khoảng 20 trong số đó đặt ở Đức. Trong khi Nga được cho là có nhiều lần hơn số đó. Trong một cuộc phỏng vấn của tờ Der Spiegel vào đầu năm nay, cựu Tổng thư ký NATO George Robertson nói nước Nga hiện có khoảng 5.400 vũ khí hạt nhân. Đồng thời Robertson cũng chỉ trích kịch liệt mong muốn tháo dỡ toàn bộ số vũ khí hạt nhân trên đất Đức của Westwelle và nói đó là "sự nguy hiểm". Robertson cũng nói "thay vì đáp ứng yêu cầu đơn phương tháo dỡ vũ khí hạt nhân khỏi đất Đức, thì vấn đề ưu tiên nên làm là giải quyết sự mất cân bằng khổng lồ này".

Vấn đề về vũ khí hạt nhân của Nga chắc chắn cũng được đề cập đến trong cuộc gặp của những Ngoại trưởng khối NATO chuẩn bị cho hội nghị tháng 11 sắp diễn rathủ đô Lisbon của Bồ Đào Nha. Nước Đức cũng thúc đẩy một sự liên minh chiến lược gần gũi hơn giữa NATO và Nga, nhưng nhiều quốc gia thành viên của NATO ở Đông Âu bày tỏ sự nghi ngờ về hành trình này. Dự thảo Khái niệm chiến lược mới của NATO cũng bao gồm kế hoạch hợp tác với Nga xây dựng một hệ thống phòng thủ tên lửa

Diên San (tổng hợp)


Bài tiếp Trung Quốc và chiến lược đầu cơ đất hiếm