New York Times phanh phui những "con rối" của Washington

Báo chí Mỹ từng lật tẩy nhiều "trò ma" của Lầu Năm Góc trong chiến dịch tuyên truyền. Mới đây, phóng viên David Barstow của New York Times (20/4/2008) lại phanh phui một scandal liên quan đến Bộ Quốc phòng Mỹ. Ít người biết rằng Lầu Năm Góc từng thuê nhiều "chuyên gia phân tích quân sự lỗi lạc" để tô son điểm phấn cho họ...


Bài trước Ben-Ami Kadish bị bắt sau 20 năm làm gián điệp cho Israel

"Tay trong" của Lầu Năm Góc

Hè 2005, Chính phủ Bush đối mặt với loạt chỉ trích liên quan đến vụ sĩ quan nhà tù Guantánamo vi phạm nhân quyền. Các chuyên gia thông tin của bộ máy Bush phản ứng tức thì trước sự việc trên. Một sáng sớm thứ sáu, họ đưa một nhóm cựu sĩ quan lên chiếc chuyên cơ vốn từng được Phó tổng thống Dick Cheney sử dụng rồi bay sang Cuba để tiến hành chuyến khảo sát thực tế Guantánamo.

Với công chúng, những cựu sĩ quan trên chẳng mấy xa lạ. Họ từng xuất hiện hàng ngàn lần trên truyền hình với tư cách "phân tích gia" quân sự. Tuy nhiên, họ cũng là những tay "đâm thuê, chém mướn" chuyên nghiệp của Lầu Năm Góc. Bộ máy này hình thành từ khi Washington chuẩn bị "động dao, động thớt" tại Iraq (tiếp tục tồn tại đến nay) đã hoạt động khá hiệu quả. Họ làm việc hăm hở một phần do lợi ích kinh tế đem lại.

Theo điều tra của New York Times, hầu hết trong số họ đều có liên quan đến giới thầu quân sự. Tất nhiên quan hệ "tế nhị" này gần như chẳng bao giờ được hé răng với công chúng. Thậm chí các hãng truyền thông khi thuê họ cũng chẳng biết họ là "tay trong" của Lầu Năm Góc!

Tổng quát, những nhân vật từng có mặt trong chiếc chuyên cơ kể trên, cũng như vài chục nhà phân tích quân sự khác đại diện cho hơn 150 nhà thầu quân sự, hiện đều là những tay vận động hành lang, viên chức điều hành, thành viên ban giám đốc hoặc chuyên gia tư vấn cho giới thầu quân sự!

Họ được tiếp cận hàng trăm cuộc họp nội bộ báo cáo tình hình của giới quân sự cấp cao trong đó có những người có ảnh hưởng mạnh đến các vấn đề ngân sách cũng như chương trình thầu quân sự. Họ được thị sát Iraq và thậm chí có thể tiếp cận một số thông tin tình báo tối mật.

Họ được báo cáo bởi các viên chức Nhà Trắng, Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp trong đó có cả ông Cheney, (nguyên) Bộ trưởng Tư pháp Alberto Gonzales và cố vấn an ninh quốc gia Stephen Hadley.

Nhiệm vụ của họ chẳng nặng nề "đảo hải, di sơn" gì: chỉ "nói tốt một chút" cho chủ trương Nhà Trắng, thậm chí khi bản thân họ nghi ngờ thông tin là sai hoặc bị thổi phồng. Nhiều người trong họ bây giờ bắt đầu cảm thấy có lỗi khi bán mình làm con rối cho Lầu Năm Góc.

Theo Kenneth Allard (nguyên phân tích gia quân sự của Hãng tin NBC, hiện dạy môn chiến tranh thông tin tại Đại học Quốc phòng quốc gia), chiến dịch thuê phân tích gia chuyên nghiệp được thực hiện bài bản như một chủ trương có tầm chính sách!

Tất cả thông tin vụ này đều bị bịt kín trước nay nhưng New York Times mới đây đã kiện Lầu Năm Góc thành công để có thể tiếp cận 8.000 trang e-mail và tài liệu liên quan.

Thử xem một trường hợp cụ thể. Là cựu đại tá hiện ngồi ghế chuyên gia phân tích quân sự cho Fox News TV, John C. Garrett cũng là tay vận động hành lang của Hãng Patton Boggs, nơi chuyên giúp các công ty giành hợp đồng thầu quân sự với Lầu Năm Góc.

Trong một e-mail gửi Lầu Năm Góc, Garrett từng bày tỏ sự sẵn lòng giúp Bộ Quốc phòng trong phần bình luận truyền hình - radio của mình. "Vui lòng cho tôi biết nếu quí vị (Lầu Năm Góc) có bất kỳ điểm đặc biệt nào cần được làm đậm hoặc điểm nào muốn giảm liều lượng" – Garrett viết trong một e-mail vào tháng 2/2007, không lâu trước khi Bush xuất hiện trên truyền hình miêu tả cục diện Iraq.

Một ví dụ khác: Trong chuyến thị sát Guantánamo ngày 24/6/2005 (chuyến đầu tiên trong 6 chuyến tương tự), các chuyên gia phân tích quân sự đã được giới chức quân đội Mỹ trình bày cặn kẽ nhiều chi tiết, chẳng hạn nhà tù đã được cải thiện như thế nào; quyền tù binh được mở rộng như thế nào... Tất cả đều chẳng có gì tệ hại như "quy chụp" của các tổ chức nhân quyền.

Nói tóm lại, tù nhân Guantánamo đều được chăm lo tử tế và tất cả đều béo tròn béo trục ra đấy thôi, và rằng những gì các nhóm nhân quyền chỉ trích đều "bôi bác" cả! "Ấn tượng mà các bạn nhận được từ giới truyền thống và từ nhiều quy kết khác nhau về Guantánamo, theo ý kiến tôi, đều sai bét" – tường thuật trực tiếp qua điện thoại trên truyền hình CNN của cựu tướng không quân Donald W. Shepperd ngay trong buổi chiều cùng ngày!

Sáng hôm sau, xuất hiện trên sóng Today của Đài NBC, cựu tướng bộ binh Montgomery Meigs "đế" thêm: "Ngân sách nâng cấp Guantánamo đã lên tới 100 triệu USD. Nơi đây hiện được quản lý một cách rất chuyên nghiệp".

Ngõ ngách của sự việc

Đầu năm 2002, khi kế hoạch tấn công Iraq đã dựng xong, Nhà Trắng chỉ còn đối mặt một rào cản: công chúng Mỹ. Hầu hết thăm dò đều cho thấy gần như chẳng người Mỹ nào muốn xâm chiếm một quốc gia chẳng hề "liên đới trách nhiệm" đến vụ khủng bố Mỹ 11/9/2001. Thế là Nhà Trắng lẫn Lầu Năm Góc lại phải cậy đến vai trò giới "phân tích quân sự".

Torie Clarke – Giám đốc điều hành bộ máy PR (quan hệ công chúng) với chức danh chính thứctrợ lý Bộ trưởng Quốc phòng đặc trách quan hệ đối ngoại – bắt đầu vào cuộc. Một danh sách dài những cựu sĩ quan có thể làm nhà phân tích quân sự được thành lập. Cần nói thêm, sau sự kiện 11/9, giới phân tích quân sự bỗng trở thành ngôi sao của các nhà đài.

Với các hãng truyền thông, chuyên gia phân tích quân sự hẳn nhiên có giá trị thu hút công chúng hơn (so với phóng viên thuần túy) bởi kiến thức chuyên ngành của họ. Một phóng viên thông thường làm sao có thể giải thích tường tận khả năng chiến đấu của trực thăng tác chiến Apache! Thế là Lầu Năm Góc bí mật móc nối họ.

Trong khi đó, với các chuyên gia phân tích quân sự, ngay cả khi không bị chi phối bởi quyền lợi cá nhân, họ cũng khó có thể nói xấu giới cầm quân đương nhiệm của Lầu Năm Góc, vốn là bạn bè với nhau cả.

"Thật khó cho tôi để có thể chỉ trích lực lượng bộ binh Mỹ" – phát biểu của William L. Nash, tướng về hưu và là chuyên gia phân tích quân sự của Đài ABC – "Nó là cuộc đời tôi!".

Tận dụng giới phân tích quân sự chuyên nghiệp, Lầu Năm Góc bắt đầu đẩy vai trò báo chí truyền thông xuống vị trí thứ yếu. Cùng lúc, nhiều cơ quan chính phủ khác cũng thuê giới bình luận viết bài tốt cho chính sách của Nhà Trắng (họ phân phối cho các nhà đài địa phương hàng trăm thông tin dỏm).

Tổng cộng, Lầu Năm Góc tuyển dụng hơn 75 cựu sĩ quan để giúp tuyên truyền cho chiến dịch tiền trạm tấn công Iraq. Trong đó, nhóm phân tích đông nhất làm việc cho Fox News (nơi vốn gần gũi về mặt chính trị với đảng Cộng hòa); theo sau là NBC và CNN...

Với giới phân tích quân sự (nhiều người thậm chí không cần lãnh thù lao từ nhà đài), việc đột nhiên trở thành ngôi sao truyền thông giúp họ "làm ăn" thuận lợi hơn trong việc móc nối hợp đồng quân sự với Lầu Năm Góc (hoặc làm trung gian tìm kiếm hợp đồng).

Tướng về hưu James Marks, từng là nhà phân tích quân sự cho CNN từ năm 2004 đến 2007, đã trở thành tay săn lùng hợp đồng quân sự - tình báo với tư cách viên chức điều hành cấp cao của Hãng McNeil Technologies.

Tướng về hưu Thomas G. McInerney (chuyên gia phân tích cho Fox News) hiện ngồi ghế điều hành không chỉ một mà nhiều công ty thầu quân sự trong đó có Nortel Government Solutions (chuyên cung cấp mạng viễn thông quân sự). Một số khác lại là chuyên gia vận động hành lang. Tướng về hưu Jeffrey D. McCausland, chuyên gia phân tích của CBS, hiện là Giám đốc Hãng vận động hành lang Buchanan Ingersoll & Rooney.

Không chỉ có Tiến sĩ McCausland, tướng về hưu không quân Joseph Ralston, sau khi ký hợp đồng làm việc cho CBS, cũng được chỉ định ngồi ghế phó chủ tịch Công ty Tư vấn quân sự Cohen Group (với cựu Bộ trưởng Quốc phòng William Cohen hiện ngồi ghế chủ tịch, mà vị này hiện cũng là "chuyên gia phân tích thời sự quốc tế" của CNN).

Để thấy ảnh hưởng của giới phân tích quân sự với chính sách Mỹ, có thể xét đến hai nhà phân tích nổi tiếng nhất của Đài NBC là Barry McCaffrey và cựu tướng 4 sao Wayne A. Downing (từ trần tháng 7/2007).

Hai vị này đều từng có mặt trong Ban cố vấn của Ủy ban giải phóng Iraq, nhóm chính trị được Nhà Trắng hậu thuẫn thành lập năm 2002 để cổ xúy chiến dịch quân sự lật đổ Saddam Hussein. Cả hai còn có công ty tư vấn riêng và có chân trong ban giám đốc một số công ty thầu quân sự.

Việc sử dụng giới phân tích quân sự không chỉ có ảnh hưởng đến mức độ sai lệch thông tin mà công chúng Mỹ gánh chịu. Chính họ còn góp phần thúc đẩy cuộc chiến cốt để kiếm lợi cá nhân.

Thử xem trường hợp William V. Cowan (nhà phân tích của Fox News, vốn là đại tá thủy quân lục chiến). Cowan từng ngồi ghế điều hành Công ty wvc3 Group ở thời điểm mà công ty này đang giật các gói thầu trị giá hàng chục triệu đôla để cung cấp áo giáp và dịch vụ phản gián tại Iraq.

Thế cho nên, Cowan không tuyên truyền "tiêu diệt Saddam Hussein" mới là lạ! Với họ, (viễn cảnh) cuộc chiến Iraq đã mở ra một thị trường chiến tranh đầy béo bở!

Mạnh Kim


Bài tiếp Vụ mất tích bí ẩn của nhân chứng quan trọng trong vụ án Hariri