Phó Tổng thống Dick Cheney và chương trình chống khủng bố tuyệt mật

Trong suốt 8 năm, Phó tổng thống Mỹ Dick Cheney khi đó đã ra lệnh cho Cục Tình báo trung ương (CIA) che giấu Quốc hội nước này những thông tin liên quan tới một chương trình chống khủng bố. Đây là một thái độ đi ngược với nguyên tắc vận hành dân chủ mà Mỹ vẫn luôn hô hào.


Bài trước Tình báo Hàn Quốc và vụ tai tiếng Koreagate

Theo New York Times (12/7/2009), chính Giám đốc CIA hiện nay, Leon Panetta, đã thông báo cho các đại biểu Quốc hội Mỹ rằng "CIA đã giấu nhẹm lưỡng viện trong suốt 8 năm thông tin về một chương trình chống khủng bố do cựu Phó tổng thống Dick Cheney trực tiếp chỉ đạo".

Với tiết lộ này, New York Times bình luận: ông Cheney, người rất hăng say bảo vệ những phương pháp gây tranh cãi của chính quyền Bush trong cuộc chiến chống chủ nghĩa khủng bố, giờ cũng đã lộ rõ là một "tín đồ" ưa thích sự mờ ám.

Được chỉ định làm người đứng đầu CIA bởi Tổng thống Barack Obama từ đầu năm 2009, ông Panetta đã đặt dấu chấm hết cho chương trình chống khủng bố của ông Dick Cheney sau khi nhận được thông tin về chương trình này từ ngày 23/6 vừa qua.

Một báo cáo tổng quát của các thanh sát viên CIA sau đó ghi nhận rằng Chánh văn phòng của ông Cheney, David Addington, đã đích thân quyết định ai là người trong giới thân cận của ông Bush được thông báo về chương trình bí mật này. Nhưng những tiết lộ về vai trò của ông Cheney trong việc đưa ra các quyết định về việc liệu có thông báo cho Quốc hội hay không đã gây ngạc nhiên cho nhiều thành viên trong các ủy ban tình báo lưỡng viện.

Các chi tiết về những gì chứa đựng trong chương trình đó đến nay vẫn là một điều bí mật. Theo lời giải thích của 2 cựu quan chức CIA với báo Washington Post thì chương trình này được phát động từ sau các vụ khủng bố nhằm vào nước Mỹ 9/11/2001 và việc giữ kín thông tin về chương trình chống khủng bố này là nhằm trang bị cho CIA những phương tiện cần thiết.

Không tiết lộ thêm bất cứ thông tin gì nhưng hai quan chức này khẳng định chương trình này không liên hệ tới chương trình tra tấn, thẩm vấn và cầm giữ nghi can khủng bố của CIA. Nó cũng không nằm trong chương trình theo dõi bằng điện tử rộng rãi hơn.

Hai quan chức tình báo trên mô tả chương trình như một nỗ lực thu thập tin tình báo còn đang ở thời kỳ trứng nước, và chỉ thỉnh thoảng mới được phát động với hy vọng đem lại những thông tin tình báo giúp thực hiện một hoặc nhiều sứ mạng bí mật ở các nước khác - có nghĩa một cuộc hành quân bí mật. Nhưng không hề đạt tới mức độ đó.

Để bác lại quan điểm trên, New York Times dẫn luật của Mỹ cho biết các ủy ban tình báo của lưỡng viện được quyền thông tin về tất cả những hoạt động bí mật của các cơ quan tình báo Mỹ, trừ một số trường hợp. Nhưng theo khẳng định của các đại biểu đảng Dân chủ thì những thông tin như trong chương trình của ông Cheney phải được báo cho các ủy ban tình báo lưỡng viện. "Vấn đề cần làm rõ hiện nay là liệu khi đó Phó tổng thống Mỹ có từ chối cung cấp thông tin nhạy cảm cho các đại biểu Quốc hội hay không (...). Nếu đúng thì là điều không thể chấp nhận được" - Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Kent Conrad nói trên kênh truyền hình CNN.

Vị này cũng nhắc lại rằng nghĩa vụ của ông Cheney là phải cung cấp thông tin về chương trình chống khủng bố này theo đúng quy định của luật pháp. Anna Eshoo, đại diện Ủy ban Tình báo Hạ viện Mỹ cho biết sẽ thành lập một tổ điều tra độc lập về vấn đề này. "Chúng tôi cần biết ai đã ra lệnh tiến hành chương trình này. Trong trường hợp khó khăn nhất, chúng tôi sẽ sử dụng quyền chất vấn các quan chức cấp cao và cả nguyên thủ" - Anna Eshoo cho biết thêm.

Đảng viên đảng Dân chủ Patrick Leahy, Chủ tịch Ủy ban Tư pháp Thượng viện Mỹ cũng khẳng định cần tiến hành điều tra làm rõ: "Chúng ta không thể làm như không có điềuxảy ra. Không ai được đứng trên luật pháp, kể cả Phó tổng thống cũng vậy".

Nghị sĩ đảng Dân chủ Dick Durbin, kỷ luật viên của khối đa số tại Thượng viện, nói rằng Quốc hội cần phải điều tra xem Phó tổng thống Cheney và những người khác trong chính phủ của Tổng thống Bush có ra lệnh cho CIA giấu giếm sự hiện hữu của một chương trình chống khủng bố hay không. Lên tiếng trong một chương trình của hệ thống truyền hình ABC, ông Durbin nói việc giấu giếm Quốc hội một chương trình như vậy có thể là một hành vi bất hợp pháp.

Chủ tịch của Ủy ban Tình báo Thượng viện, nữ nghị sĩ Dianne Feinstein (đảng Dân chủ), nói Chính phủ Bush có thể đã vi phạm luật pháp nếu chính phủ ra lệnh cho CIA giấu giếm sự hiện hữu của chương trình. Trong khi đó theo Thượng nghị sĩ Judd Gregg thuộc phe của Phó tổng thống Cheney, thì đây là sự nhầm lẫn.

Lời tiết lộ về ông Cheney được đưa ra giữa lúc các dân biểu Hạ viện đang chuẩn bị một cuộc thảo luận về một dự luật sẽ đòi hỏi Nhà Trắng gia tăng con số các thành viên sẽ được thông báo về các sứ mạng bí mật. Nhà Trắng đã đe dọa phủ quyết vì lo ngại rằng việc thông báo rộng rãi hơn cho Quốc hội có thể làm hại tính bí mật của các sứ mạng.

Chủ tịch Hạ viện Pelosi đã tố cáo chính quyền Bush và CIA đã lừa lưỡng viện trong năm 2002-2003 khi tuyên bố rằng phương pháp tra tấn tù nhân bằng cách dìm xuống nước không được CIA sử dụng, nhưng những phanh phui về các vụ ngược đãi tù nhân của báo chí lại cho thấy không có thủ đoạn nào không được CIA sử dụng.

Bản thân bà Pelosi cũng bị các đại biểu Cộng hòa tố cáo rằng bà đã biết về loại hình tra tấn hỏi cung này của CIA từ năm 2002 và đã không có phản ứng gì khi bà đang làm việc tại Ủy ban Tình báo Hạ viện

N.B. (tổng hợp)


Bài tiếp Những vụ mất tích không rõ nguyên nhân tại Tam giác Michigan