Sidney Lewis Bernstein - "Nam tước đỏ" của tình báo XôViết

Một đợt tài liệu mới được giải mật của Cơ quan Phản gián Anh (MI-5) đã hé lộ một thông tin khiến cả nước Anh phải sửng sốt. Theo đó, một trong những trùm tư bản về truyền hình lớn nhất trong lịch sử nước này, Nam tước Sidney Bernstein, lại là một đảng viên Cộng sản, đồng thời là nguồn tin của Cơ quan Tình báo Xôviết...


Bài trước Khi nghề tình báo bị tư nhân hoá

Sidney Lewis Bernstein sinh ngày 30/1/1899 tại Ilford, Essex. Ông lớn lên vào thời điểm ngành kỹ nghệ âm nhạc của Anh đang phát triển rất thịnh vượng, trong khi đó điện ảnh mới chỉ coi là một phát minh mới chưa phát triển đến tầm một hình thức giải trí. Cha của ông - Alexander Bernstein, một người gốc Do Thái - cũng là một thương gia khá thành đạt, từng đầu tư xây dựng nhà hát mới Edmonton Empire.

Khi Thế chiến I bùng nổ, ông Alexander đã gây dựng được cả một tập đoàn giải trí thực sự, bao gồm một hệ thống những rạp chiếu phim đầu tiên cùng doanh nghiệp cho thuê phim. Đó chính là những nền tảng đầu tiên để giúp Sidney Bernstein trở thành một ông trùm tư bản trong thế giới truyền hình của Anh sau này.

Những hồ sơ mới công bố của MI-5 cho biết, ngôi sao đang lên hồi những năm 30 của ngành công nghiệp truyền hình Anh đã từng nằm dưới sự giám sát liên tục của cơ quan mật vụ. Năm 1934, Bernstein đã từng điều hành Granada TV, một trong những công ty truyền hình lớn nhất của Anh, chuyên cung cấp nhiều chương trình cho BBC và nhiều hãng truyền thông khác.

Ngoài ra, Bernstein cũng hoạt động rất tích cực trong lĩnh vực sản xuất phim, khi nắm trong tay mạng lưới cho thuê phim ảnh lớn Odeon. Sở hữu một hệ thống tuyên truyền hùng mạnh như vậy, Bernstein đã tận dụng chúng để triển khai những hoạt động tuyên truyền bí mật cho chủ nghĩa cộng sảnLiên Xô.

Cụ thể theo các tài liệu của MI-5, nhà tài phiệt này có quan hệ rất chặt chẽ với các điệp viên Xôviết hoạt động tại London dưới vỏ bọc ngoại giao. Bernstein đã cung cấp cho họ thông tin về các nhà báo Anh đã tới tác nghiệp tại Liên Xô. Tình báo Xôviết khi đó thông qua ông đã khai thác thông tin về các công dân Anh đang làm việc tại Moskva, tiếp đó điều tra để tìm cách tuyển mộ họ.

Một tài liệu trong bộ hồ sơ về Bernstein có viết: "Sidney Bernstein là một đảng viên cộng sản bí mật hoạt động tích cực... Ông ta luôn trực tiếp kiểm duyệt những đoạn phim thời sự tại các rạp chiếu bóng của mình, cắt bỏ những đoạn được cho là có lợi cho bọn phát xítưu tiên cho những tư liệu về nước Nga Xôviết". Một tài liệu khác đề tháng 11-1938 cũng nhận xét, Bernstein thường xuyên tìm kiếm thông tin về các nhà báo đang chuẩn bị tới Nga, và cả những người đã nộp đơn để xin thị thực.

Trong số những tài liệu về Bernstein, đáng chú ý còn có những báo cáo của Cơ quan Phản gián hồi năm 1936 về việc nhà tài phiệt này đã tài trợ cho hãng thông tin của Otto Katz, người chồng đầu tiên của diễn viên nổi tiếng Marlene Dietrich, một tuyên truyền viên tích cực cho chủ nghĩa cộng sản, từng tuyển mộ nhiều ngôi sao Hollywood, đồng thời từng tổ chức quyên góp tiền cho các tổ chức Mặt trận Cộng sản và Liên minh Chống phát xít thân Cộng sản.

Năm 1940, Bernstein còn được mời giữ chức cố vấn về nghệ thuật điện ảnh của Bộ Thông tin Anh, dù về sau quyết định này đã được bãi bỏ cũng vì những quan điểm do ông công khai bày tỏ. Năm 1969, Nữ hoàng Anh còn phong tặng cho ông tước vị "Nam tước" mà không hề nghi ngờ về hoạt động tình báo cũng như những quan điểm thân cộng của ông. Sidney Bernstein qua đời vào năm 1993 ở tuổi 94, và được tôn vinh như một thương gia thành đạt, một nhà hoạt động truyền hình xuất sắc của Anh.

Cũng cần nói thêm, Sidney Bernstein chỉ là một trong rất nhiều trường hợp đại diện cho tầng lớp trung lưuthượng lưu Anh có cảm tình và đồng ý hoạt động cho Liên Xô trong giai đoạn từ đầu những năm 20 thế kỷ trước cho đến cuối Thế chiến II. Đó là lý do giúp cho tình báo Xôviết có một số lượng rất đông đảo các điệp viên tại London vào thời gian này. Cụ thể như ngoài nhóm "Bộ ngũ Cambridge" nổi tiếng, các cơ quan tình báo Xôviết từng có thời điều hành hơn 250 điệp viên khác nhau trên khắp nước Anh.

Ngoài sự thiện cảm với các lý tưởng cộng sản, một trong những nguyên nhân quan trọng khác khiến nhiều công dân Anh sẵn sàng hợp tác với tình báo Xôviết chính là mối đe dọa của chủ nghĩa phát xít. Trong bối cảnh bóng ma chủ nghĩa phát xít đang bao trùm đe dọa toàn thế giới, nhiều người đã nhìn ra Liên Xô chính là thành trì vững chắc hàng đầu có thể ngăn chặn được nguy cơ này. Bernstein cũng không phải là một ngoại lệ khi đã tìm cách tiếp xúc với các nhân viên đại sứ quán Liên Xô tại Anh, khi biết chắc họ chính là các điệp viên của tình báo Xôviết.

Ngoài Bernstein, còn có thể nhắc tới điệp viên Edith Tudor-Hart, người đã cung cấp cho Liên Xô nhiều bí mật về chương trình vũ khí nguyên tử của Anh. Dù hồ sơ theo dõi bà được lưu giữ tại MI-5 với số lượng rất lớn, nhưng Edith vẫn không bị bắt do không có đủ bằng chứng buộc tội. Hay như nữ điệp viên nổi tiếng Melita Northwood đã từng được tặng thưởng Huân chương Cờ đỏ vì những chiến công hoạt động tình báo cho Liên Xô.

Dù bị phản gián Anh theo dõi từ năm 1932, nhưng bà vẫn hoạt động an toàn và sống một cuộc sống bình yên cho tới khi qua đời vì tuổi già vào năm 2005. Người dân Anh cũng chỉ được biết về vai trò này của Northwood vài năm sau khi bà qua đời, nhờ các hồ sơ mới được giải mật của mật vụ Anh

Thái Quân (tổng hợp)


Bài tiếp Tình báo MOSSAD bị lên án vì "ăn cắp danh tính"