Tại sao Pakistan thay đổi chỉ huy cơ quan tình báo quốc gia?

Vào ngày 29/9/2008, chỉ 9 ngày sau khi xảy ra vụ khủng bố kinh hoàng nhắm vào khách sạn Marriott ở thủ đô Islamabad của Pakistan, Cơ quan Tình báo quốc gia Pakistan (ISI) đã có sự thay đổi nhân sự ở cấp cao, đó là việc tướng quân đội Ahmad Shuja Pasha, 56 tuổi, được bổ nhiệm vào chức vụ Chỉ huy ISI thay cho tướng Nadeem Taj, người được cựu Tổng thống Pervez Musharaff đề bạt vào chức vụ chỉ huy ISI cách đây hơn một năm.


Bài trước Tiết lộ về những ghi chép cá nhân của cựu Giám đốc cơ quan tình báo Pháp

Việc bổ nhiệm tướng Pasha vào chức vụ Chỉ huy ISI là một thắng lợi của phe quân sự ở Pakistan do tướng Ashfaq Kiyani, Tổng Tư lệnh quân đội Pakistan, đứng đầu, với phe dân sự của tân Tổng thống Asif Zardari và Thủ tướng Yousaf Raza Gillani.

Ông Pasha sinh năm 1952 tại thành phố Lahore, từng theo học tại Học viện Quân sự quốc gia Pakistan. Năm 1993, ông được phong quân hàm chuẩn tướng và được bổ nhiệm vào chức vụ Giám đốc Học viện quân sự của quân đội Pakistan. Từ năm 2001 đến 2002, tướng Pasha là chỉ huy lực lượng quân đội gìn giữ hòa bình của Liên Hiệp Quốc tại quốc gia Tây Phi Sierra Leone. Năm 2005, khi tướng Ashfaq Kiyani trở thành Tổng Tham mưu trưởng quân đội Pakistan, việc làm đầu tiên của ông này là bổ nhiệm tướng Pasha vào chức vụ chỉ huy các chiến dịch quân sự của quân đội Pakistan, một vị trí tương đương với chức vụ Phó tổng Tham mưu trưởng quân đội.

ISI được xem là một cơ quan tình báo quốc gia hùng mạnh không chỉ tại Pakistan và cả khu vực Nam Á, được thành lập vào năm 1948 và trực thuộc Bộ Quốc phòng Pakistan. ISI luôn thể hiện sức mạnhquyền lực không chỉ trong công tác tình báo và phản gián mà còn tích cực tham gia vào các hoạt động chống khủng bố cũng như trừ khử các nhân vật chính trị được cho là đối lập với chính quyền. ISI bị cáo buộc là đứng đằng sau vụ sát hại cựu Thủ tướng Benazir Bhutto vào cuối năm 2007 và mới đây là vụ đánh bom vào sứ quán Ấn Độ tại thủ đô Kabul của Afghanistan vào tháng 7/2008.

Dưới thời tướng Nadeem Taj, một thân cận của cựu Tổng thống Pervez Musharaff, làm chỉ huy, ISI bị Mỹ và Liên minh Quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO) tố cáo là đi nước đôi khi một mặt cung cấp thông tin tình báo về hoạt động của mạng lưới khủng bố Al-Qaeda tại Afghanistan và Pakistan cho Mỹ và NATO, nhưng mặt khác lại bắt tay và che chở cho phiến quân Taliban chạy dạt vào lãnh thổ Pakistan trước các cuộc tấn công tiêu diệt của Mỹ và NATO. ISI còn bị cáo buộc là phối hợp với phiến quân Taliban tổ chức các vụ khủng bố trên lãnh thổ Afghanistan nhằm gây mất ổn định tình hình chính trị và xã hội của quốc gia này mà điển hình là vụ khủng bố của Taliban vào sứ quán Ấn Độ ở thủ đô Kabul vào ngày 7/7/2008.

Vào tháng 3/2008, khi trở thành Thủ tướng Pakistan, ông Gillani quyết định cải tổ hoạt động của Cơ quan Tình báo Pakistan, nhất là việc giảm thiểu các mối quan hệ giữa quân đội và các cơ quan tình báo, bằng việc chuyển ISI từ Bộ Quốc phòng sang Bộ Nội vụ. Tuy nhiên quyết định này của Thủ tướng Gillani đã gặp phản ứng quyết liệt của quân đội, của Tổng thống Pervez Musharaff và cả từ phía Mỹ. Tướng Kiyani, lúc này đã là Tổng Tư lệnh quân đội Pakistan, tuyên bố sẽ không chuyển giao ISI cho Bộ Nội vụ và chỉ trích kế hoạch chuyển giao ISI cho Bộ Nội vụ sẽ làm hạn chế các hoạt động tình báo của ISI. Tướng Kiyani còn tố cáo ý đồ chuyển giao ISI cho Bộ Nội vụ quản lý của Thủ tướng Gillani là để dễ bề kiểm soát mọi hoạt động của cơ quan tình báo này và nhất là để làm sáng tỏ liệu ISI có thực sự liên quan đến vụ sát hại cựu Thủ tướng Benazir Bhutto hay không?

Vào cuối tháng 9/2008, với sự thỏa thuận ngầm với Mỹ, tướng Kiyani quyết định thay đổi nhân sự hàng loạt trong quân đội, bắt đầu từ việc bổ nhiệm tướng Pasha vào chức vụ Chỉ huy ISI thay cho tướng Nadeem Taj. Cùng bị thuyên chuyển khỏi ISI với tướng Nadeem Taj còn có tướng Nusrat Naeem, người đứng đầu bộ phận phản gián của ISI và thay vào đó là tướng Zahur-ul-Islam, thành viên Hội đồng Tham mưu của quân đội Pakistan.

Theo tạp chí Tình báo và Phản gián CiCentre, vài ngày trước khi tướng Pasha được bổ nhiệm vào chức vụ Chỉ huy ISI, cả tướng Kiyani và tướng Pasha đã có một cuộc họp bí mật với đại diện của Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) và Đô đốc Mike Mullen, Tổng Tham mưu trưởng quân đội Mỹ, trên tàu sân bay Abraham Lincoln đang trực chiến trên Ấn Độ Dương. Sau cuộc họp này, vào ngày 29/9/2008, tướng Kiyani đã ra hàng loạt quyết định thay đổi nhân sự trong quân đội Pakistan, trong đó có việc bổ nhiệm tướng Pasha vào chức vụ Giám đốc ISI. Cũng trong cuộc họp này, tướng Kiyani đã quyết định thay đổi phương sách hoạt động tình báo và phản gián của ISI trong đó tập trung vào việc giám sát và đánh phá các hoạt động của cả phiến quân Taliban và mạng lưới khủng bố Al-Qaeda cả trên lãnh thổ Pakistan và lãnh thổ Afghanistan.

Thử thách đầu tiên của tướng Pasha trên cương vị Chỉ huy ISI là phối hợp với quân đội Pakistan và liên quân Mỹ - NATO càn quét phiến quân Taliban tại khu vực Bajaur, một cứ điểm của Taliban nằm bên trong lãnh thổ Pakistan. Trước đây, ISI đã hỗ trợ cho Taliban tránh các cuộc càn quét của liên quân vào cứ điểm Bajaur và đứng đằng sau các vụ tấn công khủng bố của Taliban vào lãnh thổ Afghanistan. Bruce Riedel, một đại diện của CIA tại Nam Á nhận định: "Đây là dấu hiệu chứng tỏ ISI đã có sự cải tổ trong hoạt động tình báo của mình dưới sự chỉ huy của tướng Pasha"

Văn Hòa (theo CiCentre)


Bài tiếp Tình báo Pháp và Tây Ban Nha: Phá vỡ hàng loạt âm mưu khủng bố của "Al-CIA" tại Châu Âu