Vụ giết hại Bộ trưởng Quốc phòng Chile René Schneider Chereau

Vào lúc 14h ngày 22/10/1970, chỉ 4 ngày trước khi Tổng thống đắc cử Salvatore Allende tuyên thệ nhậm chức, khi rời nhà đến trụ sở Bộ Quốc phòng ở thủ đô Santiago, Bộ trưởng Quốc phòng Chile, tướng René Schneider, đã bị những kẻ lạ mặt bắn trọng thương. Trong khi cả viên cận vệ và người lái xe may mắn thoát chết thì 3 ngày sau, do vết thương quá nặng, tướng Schneider đã từ trần.


Bài trước "Sự kiện 228" trên đảo Đài Loan (Trung Quốc) năm 1947

Bộ trưởng Quốc phòng René Schneider Chereau sinh ngày 31/12/1913 tại thành phố Concepcion, miền Trung Nam Chile trong một gia đìnhtruyền thống binh nghiệp. Ông tham gia quân đội năm 1930 và với bề dày chiến tích, ông được Tổng thống Eduardo Frei Montalva bổ nhiệm chức vụ Bộ trưởng Quốc phòng ngày 27/10/1969.

Tại Chile, ông là một trong số ít tướng lĩnh quân đội không được đào tạo tại Mỹ. Tuy nắm chức vụ Bộ trưởng Quốc phòng, nhưng tướng Schneider luôn giữ vững nguyên tắc bảo vệ hiến pháp, không sử dụng quân đội tham gia các cuộc binh biến bất hợp pháptôn trọng sự chọn lựa người đứng đầu đất nước của dân chúng.

Tháng 10/1970, khi ứng cử viên đảng Xã hội Salvatore Allende chiến thắng trong kỳ bầu cử tổng thống, tướng Schneider đã nhiều lần từ chối yêu cầu tổ chức đảo chính của nhiều tướng lĩnh quân đội và nhất là từ phía Mỹ, nhằm đưa Chile vào tình trạng khủng hoảng chính trị để hủy bỏ kết quả bầu cử và đưa quân đội lên nắm quyền. Ông đã ra quân lệnh nghiêm cấmtuyên bố sẽ trừng trị thích đáng các sĩ quan cấp cao quân đội tham gia làm đảo chính. Đã ba lần, tướng Schneider từ chối tiếp xúc với Edward Kory, Đại sứ Mỹ tại Chile, do viên đại sứ này luôn gây áp lực buộc quân đội Chile phải làm đảo chính. Không những thế, tướng Schneider còn cảnh báo nguy cơ gây khủng hoảng Chile của Mỹ cho Tổng thống đắc cử Salvatore Allende.

Trong bối cảnh ngày tuyên thệ nhậm chức của Tổng thống Allende càng cận kề và biết là không thể nào lung lạc được tướng Schneider làm đảo chính, đích thân Ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger và Giám đốc Cơ quan tình báo Trung ương Mỹ (CIA) Richard Helms đã triệu tập Đại sứ Edward Kory và trưởng chi nhánh CIA tại thủ đô Santiago về thủ đô Washington để tìm phương án trừ khử tướng Schneider.

Sau nhiều ngày thảo luận, theo đề nghị của Đại sứ Kory, Kissinger chuẩn y kế hoạch loại bỏ tướng Schneider với việc dùng tiền mua chuộc hai viên tướng Chile để thực hiện các vụ bắt cóc và mưu sát ông này trước khi diễn ra lễ tuyên thệ nhậm chức của Tổng thống Allende. Hai viên tướng Chile được Mỹ dùng tiền mua chuộc là Roberto Viaux, Chánh văn phòng Bộ Quốc phòng và Camilo Valenzuela, Chỉ huy Quân khu thủ đô Santiago. Tổng thống Mỹ Richard Nixon đã chuẩn y một ngân khoản lên đến 10 triệu USD để triển khai kế hoạch trừ khử tướng Schneider. Riêng hai viên tướng Roberto Viaux và Camilo Valenzuela, mỗi người được nhận 500.000 USD tiền mặt từ tay Đại sứ Mỹ Edward Kory.

Theo kế hoạch thì nhóm của tướng Camilo Valenzuela sẽ ra tay trước. Vào tối ngày 19/10/1970, biết tướng Schneider được mời tham dự một buổi dạ hội tổ chức tại hội trường Lực lượng Hải quân Chile nhân lễ tốt nghiệp một khóa đào tạo sĩ quan Hải quân, Valenzuela lên kế hoạch dùng lựu đạn hơi cay tấn công vào xe chở tướng Schneider để bắt cóc ông này đưa đến một địa điểm bí mật. Tại đây, nhóm bắt cóc sẽ buộc tướng Schneider hoặc phải đồng ý tổ chức đảo chính hoặc sẽ bị giết chết. Thế nhưng kế hoạch bắt cóc đã gặp thất bại do tướng Schneider ra về cùng xe với Tổng thống Montalva mà không sử dụng xe riêng.

Lập tức, Đại sứ Kory yêu cầu tướng Roberto Viaux ra tay hành động. Là Chánh văn phòng Bộ Quốc phòng nên tướng Viaux nắm rất rõ giờ giấc làm việc và cung đường di chuyển của tướng Schneider nên quyết định tổ chức phục kích giết hại vào đầu giờ chiều ngày 22/10/1970, khi ông rời khỏi nhà để đến nơi làm việc. Do dùng súng chống trả quyết liệt nên tướng Schneider bị những kẻ lạ mặt bắn tất cả 5 phát đạn vào người khiến ông bị trọng thương và qua đời 3 ngày sau đó tại bệnh viện.

Trở thành người đứng đầu Nhà nước Chile, Tổng thống Salvatore Allende ra lệnh mở một cuộc điều tra quy mô để làm sáng tỏ vụ giết hại Bộ trưởng Quốc phòng René Schneider.

Vào tháng 1/1972, với việc bắt giữ được Raul Karamesme, một trong những kẻ tham gia vụ phục kích xe chở tướng Schneider vào chiều ngày 22/10/1970, các nhân viên điều tra đã lần ra được đường dây tổ chức bắt cóc và giết hại tướng Schneider do tướng Camilo Valenzuela và Roberto Viaux cầm đầu. Cả hai viên tướng này khai nhận đã nhận tiền từ Đại sứ Mỹ Edward Kory để thực hiện vụ việc.

Vào ngày 18/4/1972, một tòa án quân sự đã kết án Valenzuela và Viaux về các tội tổ chức bắt cóc và giết hại Bộ trưởng Quốc phòng Schneider. Valenzuela bị tuyên án 7 năm tù giam về tội tổ chức bắt cóc và Viaux bị tuyên án 10 năm tù giam về tội tổ chức giết người.

Sau vụ việc này, quan hệ giữa Chile và Mỹ trở nên căng thẳng do Chính phủ Chile cáo buộc Mỹ cố tình can thiệp vào tình hình nội bộ của Chile khi dùng tiền tổ chức giết hại Bộ trưởng Quốc phòng Schneider để gây bất ổn chính trị ở Chile. Chile còn buộc phía Mỹ phải rút Đại sứ Edward Kory về nước.

Tháng 8/2002, hai con trai của tướng René Schneider đã làm thủ tục khởi kiện cựu Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Henry Kissinger ra trước một tòa án Mỹ và một tòa án Chile về tội đã tổ chức giết hại cha mình với đề nghị dẫn độ Kissinger đến Chile để xét xử

H.P. (Theo Le Nouvel Observateur) - Theo An ninh thế giới


Bài tiếp Trung tâm thẩm vấn bí mật của tình báo Anh thời chiến tranh lạnh